‘Ik leer dit nóóit!’ ‘Ik ben hier gewoon niet goed in.’ ‘Ik stop er mee, het lukt toch niet!’
Voor veel ouders zijn dit herkenbare uitspraken. Overtuigingen die soms best in de weg zitten, zeker bij het leren. “Het is niet erg als je kind soms dit soort gedachten heeft. Maar het is ook niet helpend.” zegt René Lous van Talentenlab. Hij verzorgde onze ouderavond over hoe mindset van invloed is op leren. “Gelukkig kan je je kind hier bij helpen.”
De overtuiging ‘ik ben hier niet goed in’ ontstaat soms al op jonge leeftijd en kan je nog lang blijven achtervolgen. Als teugels die je vasthouden en je ervan weerhouden om nieuwe dingen te proberen of uitdagingen aan te gaan.
Wat is mindset?
Het heeft allemaal te maken met hoe je denkt over je eigen talenten en kwaliteiten. Carol Dweck deed onderzoek naar leermotivatie. Zij zet de ‘vaste mindset’ tegenover de ‘groeimindset’.
Bij een vaste mindset hoort de overtuiging hebt dat het helemaal vastligt wat je kunt, en dat je daar niet veel meer aan kunt veranderen. Gevolg is dan bijvoorbeeld dat je onzeker wordt en uitdagingen uit de weg gaat.
Daar tegenover staat de groeimindset. Iemand met een groeimindset is ervan overtuigd dat je je kunt ontwikkelen. Met een groeimindset ben je bijvoorbeeld beter in staat om door te zetten en hulp te vragen.
Kan je mindset veranderen?
Wat je als ouder of professional kunt doen om een groeimindset bij een kind te stimuleren:
- Het zit vaak in taal. Waar een kind het heeft over ‘ik kan het niet’ help je hem of haar om het om te buigen naar ‘ik kan het NOG niet’. En wees je bewust van hoe je complimenten geeft: leg de nadruk op het proces, en niet op het resultaat. ‘Je zag het even niet zitten, maar bent toch weer verder gegaan, knap!’
- Praat met kinderen over ‘succes’ als top van de ijsberg. Een goed cijfer, een mooie spreekbeurt of een muziekinstrument bespelen: het gaat niet vanzelf. Wat zit daar onder aan inzet, moeite doen, fouten maken, doorzetten? Geef ook voorbeelden van hoe je hier zelf mee omgaat.
- Gun je kind een leerkuil. Veel (hoog)begaafde kinderen zijn gewend dat leren hen makkelijk af gaat. Juist daardoor gaan ze uitdagingen uit de weg of haken ze af als iets niet lukt. Voor hen is het belangrijk dat zij leren hoe het is als het moeilijk wordt, én hoe je daar weer uit komt.
- Verwacht niet dat je kind vanuit een vaste mindset ineens in een groeimindset terechtkomt. Waardeer (en benoem!) de kleine stappen die je kind zet. Iemand die altijd meteen opgaf, maar nu toch een paar keer probeert, heeft al een mooie stap gezet.
René Lous is eigenaar van Het Talentenlab, en gespecialiseerd in groeimindset, hoogbegaafheid en positieve educatie.