Inclusief onderwijs wordt tastbaar als je het met eigen ogen ziet. Tijdens een schoolbezoek aan basisschool Mariëngaarde in Gorinchem kregen betrokkenen bij het traject Van Denken naar Doen een inkijkje in inclusief onderwijs: hoe ziet dat er uit in de klas en wat vraagt dat van een team?
De belangrijkste les: inclusie vraagt om een open houding voor elk kind. Deze grondhouding vraagt niet altijd om grootse plannen. Juist de kleine, dagelijkse keuzes maken het verschil. Aanpassingen die elke dag zichtbaar zijn in hoe je het onderwijs organiseert: van stilteplekken en een rustig ingerichte school tot duidelijke overlegafspraken en het slim inzetten van expertise in het team.
Herkenning en inspiratie
Kindcentrum De Startbaan uit Soesterberg en IKC Vlinderslag uit Amersfoort waren aanwezig bij het bezoek. Voor hen was het een moment van herkenning, inspiratie en een ‘dit kunnen wij ook’-gevoel.
Leni van Zandvoort (schoolleider en leerkracht) van De Startbaan: “We zagen bij Mariëngaarde een intentie van aanpakken, niet blijven hangen in praten over beleid. En een grondhouding van ‘iedereen hoort er bij en daarom doen we het samen!’.
De samenwerking met SO en SBO wordt actief gezocht. Ook de omgeving van de school wordt actief ingezet, waardoor er veel diversiteit in het curriculum is. De school werkt o.a. met een bakcafé, zumbalessen, huiswerkklassen, houtbewerking, creatieve schildertherapie, natuurtalent met dierverzorging, bloeikracht, gelukskoffer, breinhelden en nog meer.”
Voor Vlinderslag maakte het bezoek zichtbaar hoe je inclusie stap voor stap aanpakt. Bert Jalving (directeur): “Juist door concreet en klein te beginnen kan je met je team inclusiever werken. Mooi om te zien en te horen hoe het team in die ontwikkeling is meegenomen.
Dat heeft ons zeker geïnspireerd om ook zelf een aantal concrete acties uit te zetten. Wij hebben inmiddels een stiltehuisje aangeschaft, volgen daarbij een teamtraining. En we onderzoeken wat de mogelijkheden zijn voor een doorgaande lijn voor executieve functies. Dit past goed bij ons nieuwe jaarplan 26-27.”
Wat we zagen bij De Mariëngaarde: de emotiemeter, Breinhelden voor executieve functies en het stiltehuisje. Klik op de foto voor een vergroting.
Vier succesfactoren die we bij Mariëngaarde zagen:
- Gedeeld eigenaarschap: het normaliseren van inclusie vraagt een cultuuromslag en een lerende organisatie.
- Leiderschap: eigenaarschap ontstaat vanuit gedeeld leiderschap, wat gericht is op vertrouwen, samen mogen leren en ruimte voor feedback binnen het team.
- Benut talenten: kijk naar de expertise die je in huis hebt en zet dat gericht in om je team sterker en professioneler te maken.
- Kleine stappen: kijk met welke (kleine) aanpassingen je impact kunt maken: stilteplekken, rustig kleurenpalet in alle ruimtes, duidelijke overlegstructuren, actief betrekken van partners in de wijk.
Rol van het Samenwerkingsverband
Het schoolbezoek bevestigt voor het samenwerkingsverband dat onze rol verder gaat dan inspireren alleen. De opdracht is om scholen te helpen bij (verdere) stappen richting inclusie: door scherper te kijken naar de ontwikkelvraag van een school, en vervolgens naar wat er nodig is om daarop in beweging te komen.
Ondersteuningsspecialist Agnes IJmker: “Wat mij opviel is vanuit vertrouwen en eigen vaardigheden verschillen tussen leerkrachten worden benut. Daarbij draagt een gemeenschappelijke visie op leerkrachtgedrag bij aan een gemotiveerd en professioneel team.”
Van inspiratie naar actie
Wat we op Mariëngaarde zagen, gaat niet vanzelf. Het vraagt om keuzes maken, oefenen en stap voor stap ontwikkelen. Daarom biedt SWV de Eem in het nieuwe schooljaar opnieuw het traject Van Denken naar Doen.
Van denken naar doen
Praktisch, concreet en passend bij jouw school: met het traject Van Denken naar Doen zet je komend schooljaar op jouw school (de eerste) stappen naar inclusie.
Kies wat past bij jouw school:
- Volg het volledige programma en werk aan een inclusieplan voor jouw school.
- Kies losse modules die aansluiten bij jullie ontwikkelvraag.
De eerste module start in oktober, dus meld je snel aan!
Meedoen?
Er zijn nog plekken vrij in deze training, dus dit is een mooi moment om aan te sluiten. Aanmelden kan tot 21 september 2026.